باتوجه به چنين اقليم و آب و هوائى كه دائما در حال تغيير است ، مىتوان به آسانى بررسى كرد كه ، كدام مناطق در ايران جاهاى سالم و ناسالم و بيمارى - هاى عادى و خطرناك وجود دارد . در شيروان و گيلان بيمارى تب زياد شايع است . ولى هواى تبريز به باور ايرانيان از همه جا سالم‌تر و موجب بهبودى بيماران است ، زيرا اهالى آنجا هيچگاه از بيمارى تب رنج نمىبرند . غير از اين ميان ايرانىها بيمارىهاى ديگر نيز مشاهده مىشود مانند اسهال . چند بار طاعون نيز ديده شده است نه آن‌چنان فراوان مانند آلمان . ايرانىها بيشتر از هر چيز از بيمارى سيفليس « 1 » مىنالند ، زيرا به سبب مزاج گرمى كه دارند ، بناچار براى اطفاى شهوت به اعمال ناشايست مبادرت مىكنند و از اين رهگذر شخصا زمينه را براى ابتلاء به اين بيمارى را فراهم مىآورند . همان‌طور كه در اروپا نام اين بيمارى به فرانسويان برمىگردد در ايران نيز آن را شمت‌كاشى « 2 » يعنى « رنج كاشانى » مىنامند ، زيرا اين بيمارى بيش از هر جاى ديگر در كاشان رايج است ؛ به اين دليل كه در كاشان به آن زيبائى ، هواى سالم وجود ندارد . آب خوب و گوارا نيز در آنجا پيدا نمىشود در عوض حشرات موذى مانند عقرب‌هاى بزرگ و سمى و رتيل يافت مىشود . در گيلان بيش از ساير امراض بيمارى ورم روده و استسقاء شايع است ، مبتلايان به سنگ كليه كمتر ديده مىشوند و كسى كه از نقرس بنالد اصلا وجود ندارد ( اين موضوع باعث شگفتى است ) . به طور كلى بين ايرانىها افرادى ديده مىشود كه نزديك يكصد سال و گاه چند تن بيش از اين عمر دارند . آن‌ها عموما به غذاى اندك و ساده قناعت مىكنند و اغلب عمرشان به حد متعادل و معمولى مىرسد . خاك مناطق هموار و غيركوهستانى را به جز گيلان ، معمولا خشك و مخلوط

--> ( 1 ) - در اصل « بيمارى فرانسوى » نوشته است - م . ( 2 ) - Schemet Kaschi